Ses seviyesi ölçer kalibrasyonu, cihazın ölçtüğü ses basınç seviyesi değerlerinin izlenebilir akustik referans kaynakla karşılaştırılması işlemidir. Ses seviyesi ölçerler; iş güvenliği, çevresel gürültü ölçümü, makine gürültüsü, laboratuvar testleri ve akustik değerlendirmelerde kullanılır.
Ses seviyesi ölçer nedir?
Ses seviyesi ölçer, ortamda oluşan ses basınç seviyesini ölçen cihazdır. Ölçüm sonucu genellikle dB veya dB(A) olarak ifade edilir. Cihaz; mikrofon, ön yükselteç, ölçüm devresi, ekran ve bazı modellerde veri kayıt sisteminden oluşur.
Ses seviyesi ölçer neden kalibre edilir?
Ses ölçümleri; iş sağlığı ve güvenliği, çevresel değerlendirme, makine kabul testleri ve yasal sınır kontrollerinde kullanılabilir. Cihaz hatalı ölçüm yaparsa ortam gürültüsü olduğundan düşük veya yüksek değerlendirilebilir.
Bu nedenle ses seviyesi ölçerlerin düzenli olarak kalibre edilmesi ve ölçüm öncesi saha kontrolünün yapılması önemlidir.
Kalibrasyon öncesi kontroller
Kalibrasyon öncesinde şu kontroller yapılmalıdır:
- Cihazın marka, model ve seri numarası kontrol edilir.
- Mikrofon tipi ve seri numarası kaydedilir.
- Mikrofon yüzeyi ve koruma kafesi incelenir.
- Rüzgarlık varsa durumu kontrol edilir.
- Pil veya güç durumu kontrol edilir.
- Ekran ve tuşlar çalışıyor mu bakılır.
- Ölçüm ağırlıklandırması kontrol edilir.
- Zaman ağırlıklandırması kontrol edilir.
- Kullanılacak akustik kalibratörün kalibrasyon durumu doğrulanır.
Ses seviyesi ölçer kalibrasyonunda hangi referans kullanılır?
Ses seviyesi ölçer kontrolünde genellikle akustik kalibratör veya pistonfon kullanılır. Akustik kalibratör, belirli frekansta ve belirli ses basınç seviyesinde referans ses üretir.
Yaygın kontrol noktaları cihaz ve kalibratöre göre değişmekle birlikte 1 kHz frekansta 94 dB veya 114 dB seviyeleri sık kullanılır.
Saha kontrolü ile laboratuvar kalibrasyonu aynı şey midir?
Hayır. Ölçüm öncesi ve sonrası akustik kalibratörle yapılan kontrol, cihazın ölçüm sırasında doğruya yakın çalıştığını doğrulamak için yapılan saha kontrolüdür.
Laboratuvar kalibrasyonu ise cihazın farklı frekanslarda, farklı seviyelerde ve teknik özelliklerine göre daha kapsamlı değerlendirilmesidir.
Ses seviyesi ölçer kontrolü nasıl yapılır?
1. Cihaz fiziksel olarak kontrol edilir.
2. Mikrofon uygun şekilde akustik kalibratöre yerleştirilir.
3. Kalibratör açılır.
4. Ses seviyesi ölçerin uygun ağırlıklandırma ve zaman ayarları seçilir.
5. Değerin kararlı hale gelmesi beklenir.
6. Cihazın gösterdiği dB değeri kaydedilir.
7. Referans kalibratör değeriyle karşılaştırılır.
8. Sapma değerlendirilir.
9. Ölçüm öncesi ve sonrası değerler kayıt altına alınır.
Ağırlıklandırma ayarı neden önemlidir?
Ses seviyesi ölçerlerde A, C veya Z gibi frekans ağırlıklandırmaları bulunabilir. dB(A), insan kulağının duyarlılığına göre ağırlıklandırılmış ölçümü ifade eder. C veya Z ağırlıklandırmaları farklı uygulamalarda kullanılabilir.
Kalibrasyon veya kontrol sırasında hangi ağırlıklandırmanın kullanıldığı açıkça belirtilmelidir.
Zaman ağırlıklandırması nedir?
Ses ölçerlerde Fast, Slow veya Impulse gibi zaman ağırlıklandırmaları olabilir. Bu ayarlar cihazın değişen seslere ne kadar hızlı tepki vereceğini belirler.
Ölçüm amacı ve standart gerekliliğine göre doğru zaman ağırlıklandırması seçilmelidir.
Ses seviyesi ölçer kalibrasyonunda belirsizliği etkileyen faktörler
- Akustik kalibratör belirsizliği
- Mikrofon hassasiyeti
- Cihaz çözünürlüğü
- Frekans cevabı
- Ortam sıcaklığı ve nem
- Atmosfer basıncı
- Mikrofon yerleşimi
- Arka plan gürültüsü
- Operatör uygulaması
- Cihaz kararlılığı
Sık yapılan hatalar
- Mikrofonu kalibratöre tam oturtmamak
- Yanlış ağırlıklandırma seçmek
- Pil zayıfken ölçüm yapmak
- Rüzgarlık takılıyken uygunsuz kontrol yapmak
- Akustik kalibratör sertifikasını kontrol etmemek
- Ölçüm öncesi ve sonrası kontrolü kayıt altına almamak
- Mikrofon hasarını gözden kaçırmak
- Arka plan gürültüsünü dikkate almamak
Ses seviyesi ölçer uygun değilse ne yapılmalı?
Cihaz referans kalibratör değerinden kabul edilemez şekilde sapıyorsa mikrofon, pil, ayarlar ve kalibratör bağlantısı kontrol edilmelidir. Sorun devam ederse cihaz laboratuvar kalibrasyonu, bakım veya teknik servis değerlendirmesine alınmalıdır.
Kalibrasyon sonucu nasıl yorumlanır?
Sertifika veya kayıtta referans ses seviyesi, cihaz göstergesi, frekans, ağırlıklandırma, zaman ayarı, sapma, ölçüm belirsizliği ve uygunluk durumu yer almalıdır.
Sonuç olarak ses seviyesi ölçer kalibrasyonu, güvenilir gürültü ölçümü için temel bir işlemdir. Doğru akustik referans, sağlam mikrofon, doğru cihaz ayarları ve dikkatli kayıt sistemi güvenilir sonuç için gereklidir.